***English below***

Zitten ze (nog) wel bij jou? Laat het weten!

We roepen iedereen in Maastricht op om in de maanden juli, augustus en september waarnemingen van deze vogels door te geven. Samen hopen we zo veel mogelijk waarnemingen van huismus en gierzwaluw te verzamelen. Zo help je CNME en de gemeente Maastricht om een completer beeld van de verspreiding van deze soorten te krijgen. Dit is belangrijk om de huismus en de gierzwaluw beter te kunnen beschermen

 

 

Huismus gespot?

Waarneming invoeren

Gierzwaluw gespot?

Let op! In Maastricht zijn 4 verschillende soorten zwaluwen actief. Verwar de gierzwaluw niet met de boerenzwaluw , huiszwaluw of oeverzwaluw. Kijk hier om het zeker te weten.

Waarneming invoeren

Hoe doe je mee?

Je kunt gewoon meedoen vanachter je raam of vanuit je tuin. Maar je kunt ook huismussen of gierzwaluwen doorgeven die je onderweg naar je werk of school of tijdens een blokje om tegen komt. Elke waarneming van een huismus of gierzwaluw die jij doet is waardevol en kun je doorgeven via bovenstaande links. De echte enthousiasteling kan ook een eigen account van waarneming.nl gebruiken.

Nestplek gespot? Maak een foto en laat het ons weten!

Broedplekken zijn een stuk moeilijker te vinden dan overvliegende vogels. Een gierzwaluw of huismus die een gebouw binnen gaat, kan daar een nest hebben. We zijn heel blij met gegevens en foto’s van zulke plekken. De vogel hoeft er niet per sé op te staan. Stuur je foto naar ziejijzevliegenmaastricht@cnme.nl en vermeld straat, huisnummer en eventueel aanvullende details.

Waarom de huismus en gierzwaluw?

De huismus is een van de meest algemene en geliefde vogels in de stad. De gierzwaluw is minder bekend maar zeker niet minder bijzonder. Jaarlijks leggen ze wel een kwart miljoen kilometer af! Een hoogvliegende zwaluw zegt daarom ook niet veel over zijn nestplek. En deze nestplekken geven juiste belangrijke informatie over hoe het met de gierzwaluw in Maastricht is gesteld.

Waar mensen wonen, voelen beide soorten zich thuis. Of voelden? De stand is flink achteruit gegaan (maar lijkt nu te stabiliseren). Beide soorten staan op de Rode Lijst van bedreigde broedvogels. Nesten van de huismus en gierzwaluw zijn jaarrond beschermd. Dus als je gaat renoveren zorg dan dat er voldoende nestgelegenheid blijft bestaan.

De gierzwaluw

De gierzwaluw – Apus apus – Common Swift – Zwalber

“Luidruchtige snelheidsduivel met de vorm van een anker”

Dit is een heel bijzondere vogel. De pootjes van een gierzwaluw zijn ongeschikt om op te lopen daarom zien wij gierzwaluwen alleen maar in vlucht of op het nest. Ze doen bijna alles vliegend: eten, paren (!), nestmateriaal verzamelen en zelfs slapen doen ze in de lucht. Werken terwijl je slaapt: gierzwaluwen doen het.

Rond Koningsdag komen de gierzwaluwen ons land weer bevolken. Een gierzwaluw herken je vooral aan zijn geluid. Een fel srie-srie-srie. Luister maar eens op een zomeravond, er is werkelijk geen ontkomen aan. 

Ze broeden onder onze dakpannen en komen elk jaar terug op hetzelfde nest. De jongen worden gevoerd met muggen en andere vliegende insecten (ze vangen duizenden insecten per etmaal tot op 1 km hoogte). Een natte zomer is moeilijk voor de gierzwaluwen. Er zijn dan onvoldoende insecten in de lucht. De oudervogels schromen niet om naar Parijs te vliegen om voedsel te halen. De jongen gaan in een soort winterslaap: hun hartslag wordt trager en hun lichaamstemperatuur gaat omlaag. Als de oudervogels na dagen weer terug komen, worden de jongen weer wakker. Als wij in augustus terug komen van ons vakantieadres, gaan onze gierzwaluwen alweer naar hun overwinteringsgebieden in zuidelijk Afrika.

 

De gierzwaluw in Maastricht

Gierzwaluwen broeden traditioneel in de oude daken van de binnenstad. Maar opletters in Eyldergaard, De Heeg en Limmel hebben ook daar mooie aantallen nesten ontdekt. Hoe is het in de rest van de stad?

Benieuwd naar de gierzwaluw? Ga dan bijvoorbeeld eens kijken naar:

         Drinkende gierzwaluwen bij het Geusseltpark en de regenvijver in Amby.

          Neststenen aan de Balijeweg, door Servatius in de zijgevels geplaatst bij de renovatie.

          Nestkasten aan de Ambyerstraat-zuid en bij Vernieuwend Wonen in Randwyck.

          Kijkje in de nestkast

– Gierzwaluwen zijn de op één na snelste vogels ter wereld. Alleen de Slechtvalk is nog sneller. Bekijk hier de gierzwaluw als prooi van de slechtvalken op de Sint-Janskerk.

 

De huismus

Huismus (links mannetje, rechts vrouwtje) – Passer domesticus – House Sparrow – Mösj

“Gezellige tjilper in de dakgoot, heg of op de voedertafel”

De huismus. Wie kent deze brutale rakker nou niet? Vaak hoor je de hem al voordat je hem ziet. Je herkent hem aan zijn kenmerkende tjilp.

Het is een gezellige vogel die zijn hele leven in een klein gebiedje blijft. In dat gebiedje moet alles te vinden zijn wat hij nodig heeft. Dakpannen om onder te nestelen, klimop om in te slapen, een heg om in te schuilen en een zandig plekje om een zandbad in te nemen. In de zomer insecten voor de jongen. ’s Winters zijn huismussen op voederplaatsen zeer actief en nadrukkelijk aanwezig. Omdat huismussen zulke honkvaste en gezellige vogels zijn, zijn we er ook zo aan gehecht. 

Zie ook dit filmpje over de huismus.

 

De huismus in Maastricht

Huismussen zijn bijna verdwenen uit de Maastrichtse binnenstad. Achter de Capucijnenstraat houdt een groepje moedig stand. Maar blijft dat zo nu het Lindenkruis bijna is volgebouwd?

Benieuwd naar de huismuis? Ga dan eens kijken naar deze vaste mussenplekken:

          Bij ‘de Kojl’ langs de Lanakerweg in Lanakerveld

          Kinderboerderij De Heeg

          Overwinterende mussen bij de hamsterakkers bij Porta Mosana College in Vroendaal

          En bij jou in de buurt? We horen het graag!

 

Tips voor Thuis

De huismus houdt van niet van ál te netjes. Met broodkruimels, een drinkbak, zand voor een zandbad en een dichte heg kun je hen al helpen. Als heg kun je denken aan coniferen, liguster, meidoorn, klimop of wilde wingerd. Laat ook de gifspuit staan, jonge huismusjes hebben insecten nodig. Je krijgt er veel gezelligheid voor terug! 

Ga je je huis isoleren of een dak renoveren, denk aan vervangende nestgelegenheid. Ben je van plan om een nestkast te plaatsen vraag dan eerst om advies. Lees hier waar je aan moet denken bij de gierzwaluw nestgelegenheid.

Fotowedstrijd

Heb je een mooie foto van de huismus of gierzwaluw gemaakt? Doe mee aan de fotowedstrijd en stuur je foto naar CNME. Aan het einde van de actie zal een jury de ingezonden foto’s beoordelen en een leuke prijs aan de winnaar uitreiken.

Foto inzenden

Wat gebeurt er met ingevoerde gegevens?

We gebruiken jullie waarnemingen om een verspreidingskaart op te stellen. Zo krijgen we een beter beeld van waar de gierzwaluw en huismus zich in Maastricht bevinden. Met deze gegevens kunnen we een ook een betere inschatting maken van het totaal aantal broedparen in onze gemeente. We kunnen in de gaten houden of het aantal toe- of afneemt. Blijft de populatie in Maastricht gezond? Moeten we maatregelen treffen om dat zo te houden?

In oktober, aan het einde van deze actie, zullen we de resultaten van deze publiekactie met jullie delen!

Download de folder!

English:

  

Zie jij ze vliegen? CNME Maastricht has put a call out to all Maastricht residents to lend a helping hand in observing the breeding patterns of the huismus (house sparrow) and gierzwaluw (swift).

 

The swift is an iconic bird in sound (srie-srie-srie) and silhouette (anchor shape). They spend nearly all their time on the wing: chasing insects, mating and even sleeping. Present in most European cities, the swift starts its return journey to warm southern Africa from the end of July.

The house sparrow is a social and cheeky little scallywag. Spending its whole life in the same neighbourhood. You probably recognise their cheerful chirrup / twitter as you wander through the streets of Maastricht.

(see photo’s on top of this website).

We are looking for information about the locations where these birds breed in Maastricht. Both birds breed in the roofs, nooks and crevices atop our houses. That makes them completely dependent on our buildings. The swift, a loyal bird with a lengthy lifespan, always returns to the same nest, that’s why it is so dependent on the accessibility of its breeding spot year after year. Spending less than 100 days in Europe, they have no time to find an alternative breeding spot once their usual nesting place becomes unavailable. This can happen when we make renovations to our roofs or close up gaps for better insulation. Therefore it’s important to facilitate new nesting opportunities before starting any of these renovations.

The goal of the “Zie jij ze vliegen?” project is to make a better map of the presence of swifts and house sparrow in Maastricht, in order to protect their habitats. Observations will be collected by CNME and shared with the City of Maastricht.

So if you have a sparrow’s nest under your roof or if you see a swift entering a building in your neighbourhood, please let us know by sending an e-mail to ziejijzevliegenmaastricht@cnme.nl 

Please send us exact locations (street, house number) and date and preferably a photo of the nesting place (bird not necessary). Also join the photo competition and send us your best photo of the swift or house sparrow.

Migration of swifts breeding in the Netherlands (see map below)
Swifts spend far more time in Africa than in Europe. GPS-trackers revealed interesting details on their journeys, for instance: they fly 250.000 kilometres each year, and they never actually touch African soil.

Trekroute gierzwaluw

Legend:

Red = autumn migration
Blue = hibernation (Congo)
Yellow = trip to Mozambique to feed on flying termites (interesting!). It seems that Swedish swifts also hibernate in Congo, taking the same route, but don’t have time to take this culinary trip to Mozambique.
Green = spring migration. All swifts have a spring-stopover in Liberia.